Derin kazı iksası, bodrum katı, otopark, temel veya teknik hacim için açılan kazının kenarlarını göçmeye karşı tutan ve çevredeki yapıları, yolları ve altyapı hatlarını koruyan geçici ya da kalıcı destek sistemidir. Aydın derin kazı iksası işlerinde ağırlıklı olarak palplanş perde kullanıyoruz; perdeye gerektiğinde kuşak kirişi, iç destek veya ankraj ekleyerek kazının güvenle ilerlemesini sağlıyoruz.
Derin kazı iksası nedir ve ne işe yarar?
Kazı derinleştikçe kenarlardaki toprak, kazıya doğru itmeye başlar. Yeterli alan varsa kazı şevli açılarak bu basınç azaltılabilir. Ancak şehir içindeki parsellerin çoğunda şev için yer yoktur; kazı sınırı komşu binanın temeline, kaldırıma veya bir sokak altındaki altyapı hattına çok yakındır. Bu durumda düşey bir perde kurmak gerekir. Palplanş perde, kazıdan önce zemine çakılır; kazı ilerledikçe perde, toprak ve su basıncını taşır. Kazı derinliği ve zemin koşulları ağırlaştıkça perdeye destek kademeleri eklenir.
İyi tasarlanmış bir iksanın amacı yalnızca kazının çökmemesi değildir. Komşu yapılarda oturma ve çatlak oluşmasının önlenmesi, kazı tabanının sudan korunması ve işin takvime uygun ilerlemesi de iksanın görevidir.
Aydın'da derin kazı iksası hangi projelerde gerekir?
Aydın'da derin kazı iksası ihtiyacı, il genelinde birbirinden farklı nedenlerle ortaya çıkar:
- Efeler'de kentsel dönüşüm: eski yapıların yerine yapılan yeni binalarda bodrum ve otopark katları, bitişik nizamda komşu temeline birkaç metre mesafede kazılır. Burada perde, komşu yapıyı korumanın temel aracıdır.
- Nazilli ve İncirliova'da ticari yapılar: alüvyon zeminde ve bazı noktalarda sığ yeraltı suyu ile açılan bodrum kazıları, hem toprağı hem suyu tutan bir perde ister.
- Kuşadası ve Didim'de otel ve konut projeleri: deniz kenarına yakın parsellerde kazı tabanı deniz seviyesine yaklaşabilir; iksa ile su kontrolü birlikte düşünülmelidir.
- Germencik ve Ortaklar çevresindeki tesisler: sanayi ve enerji tesislerinde makine temelleri, pompa çukurları ve gömülü depolar için derin kazılar.
Zeminin ve suyun davranışı parselden parsele değişebildiği için hiçbir kazıda başka bir sahanın çözümünü olduğu gibi uygulamıyoruz. Bodrum kazısı öncesi zemin etüdü ve iksa projesi, Aydın'da güvenli bir derin kazının başlangıç noktasıdır.
Uygulama adımları
- Proje ve zemin verisinin incelenmesi: zemin etüdü, yeraltı suyu seviyesi, kazı derinliği ve iksa projesi birlikte değerlendirilir.
- Komşu yapıların tespiti: çalışmaya başlamadan önce yakın yapıların mevcut durumu fotoğraf ve tutanakla kayda alınması önerilir.
- Perde çakımı: palplanşlar kazı başlamadan, tasarımda öngörülen boyda çakılır.
- Kademeli kazı: kazı, destek seviyelerine göre kademeler halinde yapılır; her kademede kuşak kirişi ve destek ya da ankraj tamamlanmadan bir alt kademeye geçilmez.
- İzleme: perde üst ucunda ve komşu yapılarda ölçüm noktaları ile hareket takip edilir.
- Kalıcı yapı ve söküm: bodrum perdeleri ve döşemeler tamamlandıktan sonra destekler sırayla kaldırılır, geçici palplanşlar uygun aşamada sökülür.
Ekipman ve sistem seçenekleri
Kazı derinliği düşük ve zemin uygun olduğunda konsol perde, yani desteksiz palplanş yeterli olabilir. Derinlik arttıkça perdenin önüne çelik kuşak kirişleri yerleştirilir ve karşılıklı perdeler arasına yatay destekler kurulur ya da perde arkasına ankraj uygulanır. Dar parsellerde iç destekler, geniş kazılarda ankrajlar daha pratik olabilir; ankrajın komşu parsel altına uzanıp uzanamayacağı ise izin gerektiren ayrı bir konudur. Çakım için vibrasyonlu çekiçler ve kaldırma ekipmanı kullanıyoruz; sistemin seçimi statik hesaba göre yapılır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Aydın deprem bölgesinde yer aldığı için iksa tasarımında sismik etkilerin de değerlendirilmesi gerekir.
- Alüvyon zeminde kazı tabanında kabarma veya su ile kum gelmesi riskine karşı perde boyu yeterli tutulmalıdır.
- Destekler yerleşmeden kazıyı derinleştirmek perdeyi aşırı zorlar; kademe disiplini önemlidir.
- Kazı kenarına iş makinesi, malzeme stoku veya hafriyat yığmak perdeye ek yük getirir.
- Yerleşim içinde çalışmalar her gün 08:00-20:00 arasında yürütülür.
Teklif için gereken bilgiler
Derin kazı iksası teklifi için kazı planı ve derinliği, zemin etüdü raporu, varsa iksa projesi, komşu yapıların konumu, parselin ilçe ve mahallesi ile araç erişimi hakkında bilgi gerekir. İksa projesi henüz hazır değilse, proje mühendisinizle birlikte çalışarak uygulanabilir bir palplanş çözümü üzerinde fikir alışverişi yapabiliriz. Efeler'deki dönüşüm projelerine özel bir değerlendirme için Efeler kentsel dönüşüm ve derin kazı iksası yazımıza, iksa sistemlerine genel bakış için Aydın iksa rehberimize göz atabilirsiniz. Keşif için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Aydın projeniz için keşif ve fiyat teklifi alın. Her gün 08:00-20:00 arasında arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hangi derinlikten sonra iksa gerekir?
Bunu tek bir rakamla söylemek doğru olmaz. Zemin türü, yeraltı suyu, komşu yapıya mesafe ve şev için yer olup olmadığı belirleyicidir. Karar zemin etüdü ve proje mühendisinin hesabıyla verilir.
Palplanş iksa komşu binaya zarar verir mi?
Doğru tasarlanmış ve kademeli uygulanmış bir iksa, komşu yapıyı korumak için kurulur. Çakım titreşimi ve kazı sırasındaki perde hareketi izlenir; başlamadan önce komşu yapıların durumunun kayda alınması önerilir.
Ankraj mı, iç destek mi daha uygun?
Dar parsellerde karşılıklı perdeler arasında iç destek pratik olabilir. Geniş kazılarda ankraj çalışma alanını açar, ancak komşu parsel altına uzanacaksa izin gerekir. Seçim statik projeye göre yapılır.
Bodrum bitince palplanşlar sökülür mü?
Geçici iksada evet. Bodrum perdeleri ve döşemeler tamamlanıp geri dolgu yapıldıktan sonra palplanşlar proje ekibinin uygun gördüğü sırayla sökülür.